Regulamin organizowania prac społecznie użytecznych

Informacje ogólne
Podstawy prawne:
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późniejszymi zmianami),
Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2000r. Nr 64 poz. 593, z późniejszymi zmianami),
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późniejszymi zmianami),
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 25 października 2005r. w sprawie trybu organizowania prac społecznie użytecznych. (DZ. U. Nr 210, poz. 1745).

  Postanowienia ogólne

Prace społecznie użyteczne - to prace wykonywane (na skutek skierowania przez starostę) przez bezrobotnych bez prawa do zasiłku korzystających jednocześnie
ze świadczeń pomocy społecznej, organizowane przez gminę w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, organizacjach lub instytucjach statutowo zajmujących się pomocą charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej.

  Wprowadzenie prac społecznie użytecznych miało na celu, oprócz zapewnienia osobom bezrobotnym możliwości uzyskania minimalnych przynajmniej środków do życia i wsparcia działań społeczności lokalnych, zdyscyplinowanie bezrobotnych i ograniczenie możliwości wykonywania przez nich pracy "na czarno". Zwiększenie tej formy wsparcia powinno spowodować bardziej trafne kierowanie pomocy socjalnej do osób rzeczywiście jej potrzebujących.

  Czas trwania prac społecznie użytecznych powinien być nie dłuższy niż 6 miesięcy oraz nie krótszy niż 1 miesiąc.

  Prace społecznie użyteczne mogą być organizowane w:

- jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, tj. ośrodkach pomocy społecznej, domach pomocy społecznej, placówkach opiekuńczo – wychowawczych, ośrodkach wsparcia, ośrodkach interwencji kryzysowej, w powiatowych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej lub innych jednostkach utworzonych przez gminę w celu realizacji zadań pomocy społecznej,
- organizacjach pozarządowych statutowo zajmujących się pomocą charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej,
- organizacjach pozarządowych realizujących zadania pomocy społecznej na zlecenie lub w ramach działań statutowych,
- instytucjach działających na rzecz społeczności lokalnej nie działających w celach maksymalizacji zysku, do których nie mają zastosowania przepisy dotyczące pomocy publicznej, tj. urzędzie gminy, jednostkach organizacyjnych utworzonych przez gminę nie posiadających  osobowości prawnej, jeżeli są one jednostkami budżetowymi lub zakładami budżetowymi, np. szkołach, domach kultury, bibliotekach, żłobkach i przedszkolach.

  Gminy powinny przygotowywać plany określające rodzaj i ilość prac niezbędnych dla gminy i przekazywać je powiatowym urzędom pracy w formie wniosku o zorganizowanie prac społecznie użytecznych wraz z załączonym harmonogramem w terminie do dnia 31 stycznia (wg załączonego wzoru) oraz kierownikom ośrodków pomocy społecznej. Na wniosek starosty kierownicy ośrodków pomocy społecznej powinni sporządzać informacje o liczbie osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, które powinny zostać skierowane do wykonywania prac społecznie użytecznych na terenie gminy. Informacje te powinny wpłynąć na niecały miesiąc przed terminem kierowania osób do prac społecznie użytecznych. Na podstawie tych informacji starosta zawiera z gminą porozumienie i powiatowy urząd pracy kieruje bezrobotnych do wykonywania prac społecznie użytecznych.

  Wykonywanie prac społecznie użytecznych odbywa się na podstawie porozumienia zawartego między starostą a gminą, na rzecz której prace te będą świadczone. W miastach na prawach powiatu nie zawiera się porozumienia. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie trybu organizowania prac społecznie użytecznych, prace te mogą być organizowane na wniosek prezydenta miasta na prawach powiatu skierowany do dyrektora właściwego powiatowego urzędu pracy.

  Podstawą skierowania przez starostę danej grupy osób do prac społecznie użytecznych jest lista osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, sporządzona przez kierownika ośrodka pomocy społecznej.

  Nie przewiduje się poddawania osób kierowanych do prac społecznie użytecznych badaniom lekarskim na zasadach dotyczących pracowników w celu ustalenia przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania tych prac. Jednakże przy przydziale prac społecznie użytecznych należy uwzględniać stan zdrowia osoby bezrobotnej, kierowanej do nich. Lista osób przygotowana przez kierownika ośrodka pomocy społecznej może zawierać informacje o stanie zdrowia danej osoby (jeśli takie informacje posiada pracownik socjalny na podstawie wywiadu środowiskowego – a informacje te mogą mieć wpływ na rodzaj wykonywanych prac społecznie użytecznych). Na tej podstawie, w przypadkach wątpliwych pracownik socjalny powinien wnioskować (adnotacja na liście do powiatowego urzędu pracy) o skierowanie na badania lekarskie.

  Pomiędzy podmiotem, w którym będą organizowane prace społecznie użyteczne a osobą bezrobotną skierowaną przez Starostę nie będzie zawierana żadna umowa o pracę. Ten rodzaj relacji ma charakter stosunku zobowiązaniowego według prawa cywilnego.

  Bezrobotni bez prawa do zasiłku korzystający ze świadczeń pomocy społecznej mogą być kierowani do prac społecznie użytecznych w miejscu zamieszkania lub pobytu. Wymiar „czasu pracy” osób bezrobotnych wykonujących prace społecznie użyteczne wynosi do 10 godzin tygodniowo. Harmonogram – dni oraz godziny – nie musi oznaczać wykonywania tych prac w każdym kolejnym tygodniu w układzie powtarzalnym.
Dni i godziny powinny wynikać z potrzeb podmiotów, w których prace społecznie użyteczne mogą być wykonywane.

  W przypadku odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji wykonywania prac społecznie użytecznych następuje utrata statusu osoby bezrobotnej (art.33, ust.4, pkt 3 ustawy z  dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).

  Informacja o miejscu zamieszkania lub pobytu jest podawana przez osoby bezrobotne w trakcie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.

  Oceny sytuacji osób będących członkami jednej rodziny w trudnej sytuacji ekonomiczno – społecznej dokonuje kierownik ośrodka pomocy społecznej, uwzględniając przede wszystkim aspekt korzystania przez te osoby z zakresu świadczeń  pomocy społecznej. Nie ma przeciwwskazań by do takich prac kierowani byli członkowie jednej rodziny.

  Od świadczenia pieniężnego z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych nie jest odprowadzana składka na ubezpieczenia społeczne, wypadkowe ani zdrowotne przez gminę lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne.

  Wynagrodzenie uzyskane z tego tytułu stanowi dla osoby fizycznej przychód z tzw. innych źródeł. Od dochodów tych podmiot wypłacający, jak też osoba otrzymująca wynagrodzenie nie odprowadzają miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy. Jednakże po zakończeniu roku kalendarzowego - osoba bezrobotna będzie zobowiązana do samodzielnego rozliczenia podatku na formularzu PIT-36.

  Świadczenia wypłacane osobom bezrobotnym z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych podlegają waloryzacji na zasadach określonych w art. 72, ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Waloryzacja nie pociąga za sobą zmiany łącznej kwoty refundacji z Funduszu Pracy zapisanej w porozumieniu.

  Powiatowy urząd pracy nie refunduje świadczeń wypłaconych osobie, która utraciła status osoby bezrobotnej za te dni kiedy osoba nie posiadała już tego statusu.

  Dopuszcza się możliwość dodatkowego kierowania osób bezrobotnych do wykonywania prac społecznie użytecznych na wniosek gminy (w przypadku rezygnacji osób już skierowanych) w celu uzupełnienia liczby osób wynikającej z treści porozumienia.

  W przypadku osiągnięcia przez osobę określonego pułapu przychodów łącznie w trakcie całego roku  obowiązek ewentualnego odprowadzenia podatku dochodowego od osób fizycznych będzie spoczywał na osobie bezrobotnej.

  Gmina lub podmiot, w którym organizowane są prace społecznie użyteczne, które dokonują wypłaty należności z innych źródeł, są obowiązane sporządzić informację
PIT-8C o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania.

  Podstawowym aktem prawnym decydującym o objęciu ubezpieczeniem wypadkowym osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku jest ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach(Dz. U. Nr 199, poz. 1674, z późn. zm.).Zgodnie z art. 2, ust. 1, pkt 14 prace społecznie użyteczne znalazły się w katalogu zdarzeń składających się na definicję wypadku, za który przyznawane są świadczenia finansowane wprost z budżetu państwa (nie zaś z funduszy celowych).To oznacza, że żaden podmiot nie musi odprowadzać składek i ponosić kosztów z tego tytułu. Zadania związane z przyznaniem i finansowaniem osobie bezrobotnej określonych świadczeń, po dokonaniu oceny okoliczności i przyczyn wypadku w szczególnych okolicznościach realizuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych ramach zadań zleconych.

  Gmina lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne zobowiązuje się do:

a) przyjęcia i zaznajomienia osób bezrobotnych skierowanych przez starostę z rodzajem przydzielonych prac oraz miejscem ich wykonywania,

b) pouczenia osoby bezrobotnej o konieczności przestrzegania ustalonego w miejscu wykonywania pracy porządku i dyscypliny oraz zapoznania z przepisami
bhp potwierdzonego na piśmie, pouczenia osoby bezrobotnej (potwierdzonego na piśmie) o konieczności informowania gminy o jakiejkolwiek zmianie okoliczności mających wpływ na zmianę wypłacanych świadczeń z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych(np. rezygnacja z pozostawania w ewidencji PUP, rezygnacja z wykonywania prac, podjęcie zatrudnienia itp. ) oraz pouczenia, iż w wyniku zatajenia takich informacji lub nienależnego pobrania świadczenia – nastąpi jego zwrot.

c) stworzenia bezpiecznych i higienicznych warunków wykonywania pracy społecznie użytecznej oraz przestrzegania przepisów prawa pracy dotyczących wykonywania przez kobiety prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, w tym: zapewnienia odzieży i obuwia roboczego, napojów i posiłków profilaktycznych
w tych rodzajach prac, które są identyczne z wykonywanymi przez pracowników gminy lub podmiotu, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne,

d) przedstawienia kopii oświadczenia osoby skierowanej do prac społecznie użytecznych o zaznajomieniu się z warunkami bhp,

e) uwzględnienia przy przydziale prac społecznie użytecznych wieku bezrobotnego, stanu jego zdrowia oraz w miarę możliwości posiadanych kwalifikacji oraz przestrzegania tygodniowej normy 10 godzin czasu pracy dla wykonujących te prace,

f) niezwłocznego zawiadomienia starosty i właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej w przypadku, gdy bezrobotny bez prawa do zasiłku:
- nie zgłosi się do wykonywania prac,
- nie podejmie przydzielonej mu pracy,
- opuści miejsce wykonywania prac,
- naruszy porządek i dyscyplinę w miejscu wykonywania prac,
- zrezygnuje z wykonywania prac,

g) złożenia wniosku o refundację z Funduszu Pracy kwoty wypłaconych bezrobotnym świadczeń za wykonane prace społecznie użyteczne wraz z kopią imiennej listy wypłat oraz wysokością wypłaconych świadczeń,

h) przedstawienia powiatowemu urzędowi pracy:
-  kopii listy obecności,
- kopii listy płac, podpisanej przez każdego ze skierowanych bezrobotnych potwierdzającej dokonanie wypłaty wynagrodzenia lub kopii ewentualnych przelewów,
-  zwolnień lekarskich
w terminie do 20 - go każdego miesiąca następującego po miesiącu, za który dokonano wypłaty świadczenia skierowanym bezrobotnym.
Kserokopie przedkładanych dokumentów winny być potwierdzone za zgodność z oryginałem.

i) prowadzenia ewidencji prac społecznie użytecznych, na podstawie której wystawiane jest zaświadczenie dla osoby bezrobotnej o wysokości osiągniętego w miesiącu przychodu z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych,

j) ustalenia wysokości przysługującego bezrobotnemu świadczenia pieniężnego z uwzględnieniem rodzaju, efektów, jak również faktycznego czasu wykonywanej pracy  (z korektą o godziny nieobecności udokumentowanej),

k)  wypłaty świadczenia pieniężnego za wykonane prace społecznie użyteczne w okresach miesięcznych z dołu.

  Urząd pracy w imieniu starosty zobowiązuje się do:

a) skierowania osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, z listy sporządzonej przez kierownika ośrodka pomocy społecznej do wykonywania prac społecznie użytecznych,

b) refundacji ze środków Funduszu Pracy do 60% minimalnej kwoty świadczenia przysługującego bezrobotnemu na wniosek gminy lub podmiotu, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne. Ustawa nie przewiduje możliwości wypłacania gminie zaliczek na wypłatę świadczeń,

c) przekazywania właściwemu kierownikowi ośrodka pomocy społecznej w terminie do dnia 10 każdego miesiąca za miesiąc poprzedni wykazu osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, którzy zostali skierowani do wykonywania prac społecznie użytecznych lub odmówili propozycji ich wykonywania.

  Osoba bezrobotna skierowana do wykonywania prac społecznie użytecznych zobowiązuje się do:

a) wykonywania prac społecznie użytecznych w miejscu, czasie i w sposób wskazany przez gminę lub podmiot, w którym te prace są organizowane (zobowiązanie pisemne),

b) przestrzegania ustalonego w miejscu wykonywania pracy społecznie użytecznej porządku, dyscypliny i zasad bezpieczeństwa (zobowiązanie pisemne),

 Stosowana jest zasada, że odmowa pracy na rzecz gminy wiązać się będzie z odmową udzielania pewnych rodzajów wsparcia.
 W przypadku nie zgłoszenia się do wykonywania prac, nie podjęcia tych prac, opuszczenia miejsca wykonywania prac lub naruszenia porządku i dyscypliny w miejscu wykonywania prac powiatowy urząd pracy pozbawia osobę statusu bezrobotnego na okres 90 dni.
 Pozbawienie statusu wyklucza możliwość skierowania bezrobotnego do wykonywania prac społecznie użytecznych w trakcie karencji.

  Uprawnienia osoby bezrobotnej:

a) zachowuje status osoby bezrobotnej w trakcie wykonywania tych prac,

b) jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym (z tytułu posiadania statusu osoby bezrobotnej),

c) przysługuje jej świadczenie w wysokości nie niższej niż 6 zł za każdą godzinę wykonywania prac społecznie użytecznych. Świadczenie nie przysługuje za okres niewykonywania pracy, w tym za okres udokumentowanej niezdolności do pracy.

 Wypłata świadczenia będzie dotyczyła jedynie faktycznych godzin wykonywania przydzielonych prac.

  Wzory formularzy:

1. Wniosek o refundację kwoty świadczeń pieniężnych wypłaconych bezrobotnym z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych
2. Wniosek o zorganizowanie prac społecznie użytecznych wraz z załączonym harmonogramem.
3. Wzór listy obecności osób wykonujących prace społecznie użyteczne.
4. Porozumienie w sprawie organizacji prac społecznie użytecznych.
5. Wniosek prezydenta miasta na prawach powiatu w sprawie organizacji prac społecznie użytecznych.
6. Oświadczenie osoby skierowanej do wykonywania prac społecznie użytecznych o zaznajomieniu się z przepisami bhp.
7. Zaświadczenie o wysokości osiągniętego przychodu w miesiącu z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
8. Lista osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, którzy mogą zostać skierowani do wykonywania prac społecznie użytecznych.